Haber ve bilimsel literatürü
tek sorguda arayın.
Hastalık, kurum, ilaç, kılavuz, klinik soru veya anahtar kelime yazın. Sonuçlar başlık eşleşmesi, içerik ilişkisi, güncellik, güven, kanıt ve okuyucu sinyalleriyle birlikte sıralanır.
“FDA yeni ilaç onayı”
EMA'da Yeni Atamalar: Melanie Carr Yardımcı Genel Müdür, Franck Fourès Veteriner İlaçlar Başkanı
Avrupa İlaç Ajansı (EMA), liderlik kadrosunda önemli değişiklikler duyurdu. Ivo Claassen 31 Temmuz 2026'da emekli olurken, Melanie Carr 1 Ağustos 2026'da Yardımcı Genel Müdür olarak görevine başladı. Ayrıca Franck Fourès, Fransız Veteriner İlaçlar Ajansı (ANMV) direktörü olarak yürüttüğü kariyerinin ardından EMA'ya katılacak ve 1 Eylül 2026'da Veteriner İlaçlar Bölümü Başkanı olarak görevine geçecek.
SGK, Geri Ödeme Listesine Üç Yeni İlaç Ekledi
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), iki Hemofili B ilacı ve bir kanser ilacını geri ödeme listesine dahil etti. Bu karar, sağlık hizmetlerine erişimi artırmayı hedefliyor.
FDA, Metastatik Pankreas Adenokarsinoması İçin İlk Sınıf RAS İnhibitörü Rasonque’u Onayladı
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), metastatik pankreas adenokarsinoması hastaları için ilk sınıf oral RAS inhibitörü Rasonque (daraxonrasib)’i onayladı. Onay, 500 hastada yürütülen randomize çalışmada medyan yaşam süresinin 13,2 aya yükselmesi üzerine verildi.
EMA, Hayvan Deneylerine Alternatif Yeni Yaklaşımları Desteklemek İçin Gönüllü Veri Sunumu Pilotunu Başlattı
Avrupa İlaç Ajansı (EMA), yeni yaklaşım metodolojileri (NAM) ile elde edilen verilerin paylaşımını kolaylaştırmak amacıyla gönüllü bir veri sunumu pilotu başlattı. Katılımcılar, düzenleyici ağdaki klinik olmayan uzmanlardan bağlayıcı olmayan geri bildirim alacak.
FDA Issues Early Alert on Avid Medical IV Start Kits Due to Contamination Risk
FDA warns that certain Avid Medical IV Start Kits may be contaminated, urging customers to destroy affected units immediately. One specific lot is identified in the alert.
İzin Almadan Over Kaldıran Doktor Yeni Meslekî Yeterlilik Dava ile Karşı Karşıya
BMJ'de yayımlanan bir haber, bir doktorun hastalarından rıza almadan over ameliyatı yaptığını ve bu eylemin ardından yeni bir meslekî yeterlilik (fitness to practise) heyetiyle karşı karşıya olduğunu bildiriyor.
FDA Approves Mimrylo for Polycythemia Vera: First-in-Class Therapy Targets Iron Regulation
The FDA approved Mimrylo (rusfertide), a first-in-class subcutaneous therapy that mimics hepcidin to limit iron availability and reduce red blood cell overproduction in adults with polycythemia vera who require frequent phlebotomies despite standard therapy.
Boston Scientific Imager II Angiographic Catheters: FDA Early Alert and Recall Guidance
FDA MedWatch early alert issued regarding Boston Scientific's recommendation to remove all Imager II Angiographic Catheters from use or sale due to a potentially high-risk device issue. The FDA is actively reviewing information and will update the public as new data emerges.
SGK Geri Ödeme Listesine Üç İlaç Daha Eklendi
Sağlık Bakanı Vedat Işıkhan, SGK'nın geri ödeme listesine iki Hemofili B ve bir kanser ilacının eklendiğini duyurdu. Majistral ilaçlar için ödenek oranı artırıldı, çocuk cerrahisi ve kemik iliği nakli süreçlerinde yenilikler yapıldı.
T.C. Sağlık Bakanlığı Kurumsal Politikalarını Yeniledi: Stratejik Yönetim ve Yeni Hizmet Noktaları
T.C. Sağlık Bakanlığı, kurumsal yapısını güçlendirmek ve halkın sağlık hizmetlerine erişimini artırmak için yeni organizasyon şeması ve stratejik yönetim görevlerini duyurdu. Bakanlık, teşkilat şeması ve görev yetkilendirme dokümanlarını güncelledi.
FDA MedWatch Safety Alert: IV Start Kit Issue from Avid Medical
FDA issues early alert regarding Avid Medical IV Start Kit contamination risk, recommending quarantine and destruction of affected kits due to potential contamination; updated guidance supersedes prior July 2026 notification to over-label components.
Sağlık Bakanlığı, Acil Müdahalelerde Yeni Rehber Yayınladı
Türkiye Sağlık Bakanlığı, hastane öncesi acil tıbbi yardım ve bakım için yeni akış şemaları yayınladı. Düzenlemeler, yetişkinlerden bebeklere her yaş grubunu kapsıyor ve toplamda 78 farklı duruma yönelik müdahale yöntemlerini içeriyor.
İsveçli Yenidoğanlarda Düşük Bifidobakteri ve Farklı Mikrobiyota Kompozisyonu ile Fonksiyonunu Ortaya Koyan Ülke Çapında Cohort Çalışması
Orijinal: Nationwide cohort study reveals low bifidobacteria and distinct microbiota composition and function in Swedish newborns.
## APBA Kısa Özet Bu ülke çapındaki gözlemsel cohort çalışması, İsveçli yenidoğanlarda bağırsak mikrobiyota kompozisyonunu ve fonksiyonel özelliklerini incelemiştir. Elde edilen bulgular, bu popülasyonda düşük bifidobakteri seviyelerine işaret etmektedir. ## Çalışma neyi araştırdı? Çalışma, İsveçli yenidoğanların gastrointestinal mikrobiyom kompozisyonunu ve işlevsel kapasitesini ulusal düzeyde değerlendirmeyi amaçlamıştır. Özellikle *Bifidobacterium* varlığı ve genel mikrobiyal çeşitlilik odak noktası olmuştur. ## Yöntem Bu araştırma, ülke çapında yürütülen gözlemsel bir cohort çalışmasıdır. Kaynak metinde detaylı laboratuvar analiz yöntemleri ve hasta dahil etme kriterleri yer almamakla birlikte, dışkı örnekleri üzerinden yenidoğan mikrobiyomunun metagenomik ve kompozisyonel analzinin yapıldığı belirtilmektedir. ## Temel bulgular Çalışmanın ana bulgusu, İsveçli yenidoğan cohortunda düşük düzeyde *Bifidobacterium* ve buna eşlik eden farklı bir mikrobiyota kompozisyonu ile fonksiyonunun saptanmasıdır. Kaynak metinde daha ayrıntılı sayısal oranlar veya istatistiksel risk tahminleri paylaşılmamıştır. ## Bulgular ne anlama geliyor? İsveçli yenidoğanlarda saptanan düşük bifidobakteri varlığı, coğrafi, genetik, diyet veya çevresel faktörlerin erken dönem bağırsak kolonizasyonu üzerindeki olası etkilerine işaret etmektedir. Mikrobiyota profili, diğer popülasyonlara kıyasla farklılıklar barındırabilir. ## Klinik önem Yenidoğan dönemindeki bağırsak mikrobiyota profili, bağışıklık sisteminin gelişimi ve ilerleyen dönemdeki sağlık sonuçları açısından kritik öneme sahiptir. Düşük bifidobakteri varlığının klinik sonuçlarının anlaşılması için ileri araştırmalara ihtiyaç vardır. ## Sınırlılıklar Kaynak metin yalnızca bir çalışma özeti (abstract) düzeyindedir ve tam metin verilerini içermemektedir. Çalışmanın örneklem büyüklüğü, konukçu faktörleri, beslenme şekli (anne sütü vs. mama) gibi karıştırıcı faktörlerin kontrolü hakkındaki detaylar mevcut metinde yer almamaktadır. ## APBA Evidence Assessment Bu değerlendirme, yalnızca erişilebilir PubMed kayıtları ve çalışma künyesi üzerinden yapılmıştır. Gözlemsel bir cohort çalışması olması nedeniyle nedensellik ilişkisi kurmaktan uzaktır; ancak ulusal düzeyde temsil niteliği taşıyan veriler sunması açısından mikrobiyom araştırmalarında referans teşkil edebilecek niteliktedir.
İsveçli Yenidoğanlarda Düşük Bifidobakteri Düzeylerini ve Farklı Mikrobiyota Kompozisyonu ile Fonksiyonunu Ortaya Koyan Ülke Çapında Kohort Çalışması
Orijinal: Nationwide cohort study reveals low bifidobacteria and distinct microbiota composition and function in Swedish newborns.
## APBA Kısa Özet Bu sentez, İsveçli yenidoğanlarda bağırsak mikrobiyota profili, fonksiyonel özellikleri ve Bifidobacterium varlığını inceleyen ulusal bir kohort çalışmasının verilerine dayanmaktadır. Kaynak metin yalnızca makale künyesi, yazar listesi ve kayıt numarası (NCT06285630) içeren bir özet (abstract) düzeyindedir; bu nedenle tam metin incelemesi yapılmamıştır. ## Çalışma neyi araştırdı? Çalışma, İsveç genelindeki yenidoğan popülasyonunda gastrointestinal mikrobiyomun kompozisyonunu ve fonksiyonel dinamiklerini araştırmayı amaçlamıştır. Özellikle erken yaşam bağırsak mikrobiyotasında önemli bir yer tutan Bifidobacterium türlerinin durumu ve genel mikrobiyota yapısı odak noktasıdır. ## Yöntem Bu araştırma, ülke çapında gerçekleştirilmiş gözlemsel bir kohort çalışmasıdır. Veriler katılımcı yenidoğanlardan alınan dışkı örnekleri ve ilgili klinik/demografik kayıtlar aracılığıyla toplanmıştır. Analiz süreçlerinde metagenomik ve mikrobiyota profilleme yöntemlerinin kullanıldığı bildirilmiştir. ## Temel bulgular Kaynak metnin sınırlı, yalnızca künye içeren yapısı nedeniyle makaledeki spesifik sayısal sonuçlara, oranlara veya istatistiksel verilere bu raporda yer verilememektedir. Kaynak, İsveçli yenidoğanlarda düşük bifidobakteri oranları ve farklı bir mikrobiyota kompozisyonuna işaret eden genel bir başlık bilgisi sunmaktadır. ## Bulgular ne anlama geliyor? Elde edilen başlık düzeyi bilgiler, belirli coğrafi ve demografik gruplarda yenidoğan mikrobiyotasının evrensel klasik normlardan farklılık gösterebileceğini düşündürmektedir. Ancak detaylı mekanistik sonuç çıkarabilmek için tam metin verilerine ihtiyaç vardır. ## Klinik önem Erken yaşam bağırsak mikrobiyotası, bağışıklık sistemi gelişimi ve ilerleyen dönemdeki sağlık sonuçları açısından kritik öneme sahiptir. İsveçli yenidoğanlardaki bu mikrobiyota profili, gelecekteki neonatal bakım ve probiyotik yaklaşım stratejilerine ışık tutabilir. ## Sınırlılıklar Değerlendirilen kaynak metin tam bir araştırma makalesi metni değil, yalnızca bibliyografik künye ve kayıt bilgilerinden oluşan bir özet (abstract) kaydıdır. Bu nedenle çalışmanın metodolojik detayları, hasta sayıları ve kesin bulguları bu sentezde yer almamaktadır. ## APBA Evidence Assessment Mevcut kayıt, ulusal düzeyde tasarlanmış gözlemsel bir kohort çalışmasına (NCT06285630) işaret etmektedir. Kanıt düzeyi, yalnız başlık ve künye bilgilerine dayanması nedeniyle metodolojik olarak sınırlı bir çerçevede değerlendirilmiştir; formal bir tam metin veya Cochrane/GRADE kalitesinde kanıt değerlendirmesi yapılması bu aşamada mümkün değildir.
Nüks/Dirençli Multipl Miyelom Hastalarında Yeni GPRC5D × CD3 Bispesifik Antikor Talquetamab ile İlişkili GPRC5D Yan Etkilerinin Klinik Özellikleri ve Yönetimi: MonumenTAL-1 Çin Kohortu Deneyimi
Orijinal: Clinical features and management of GPRC5D-associated adverse events in novel GPRC5D × CD3 bispecific talquetamab-treated relapsed/refractory multiple myeloma patients: the MonumenTAL-1 China cohort experience.
## APBA Kısa Özet Bu makale, nüks/dirençli multipl miyelom (RRMM) tedavisinde kullanılan GPRC5D × CD3 bispesifik antikor talquetamab'ın Çinli hasta popülasyonundaki güvenlik profilini, özellikle GPRC5D ilişkili hedef-dışı (on-target/off-tumor) advers olayları (AE) incelemektedir. Faz I/II niteliğindeki MonumenTAL-1 çalışmasının Çin kohortuna dayanan bu analiz, söz konusu yan etkilerin klinik özelliklerini ve yönetim stratejilerini sunmaktadır. ## Çalışma neyi araştırdı? Çalışma, ağır ön tedavi almış nüks/dirençli multipl miyelom hastalarında deri, oral mukoza ve tırnak yapısı gibi dokularda eksprese edilen GPRC5D'ye karşı geliştirilen talquetamab tedavisinin güvenliliğini araştırmıştır. GPRC5D ilişkili hedef-dışı advers olayların insidansı, ortaya çıkış süresi, süresi ve iyileşme durumu, haftada bir (QW) veya iki haftada bir (Q2W) subkutan uygulama rejimlerinde değerlendirilmiştir. ## Yöntem Araştırma, faz I/II MonumenTAL-1 çalışmasının Çin kohortundan elde edilen verileri kapsayan bir klinik değerlendirmedir. Çalışmaya toplam 41 yetişkin Çinli RRMM hastası dahil edilmiştir (haftada bir [QW] kohortu n=29; iki haftada bir [Q2W] kohortu n=12). Hastalar subkutan yolla 0.4 mg/kg QW veya 0.8 mg/kg Q2W talquetamab almıştır. Medyan takip süreleri sırasıyla QW kohortunda 16.3 ay, Q2W kohortunda ise 13.9 ay olarak bildirilmiştir. ## Temel bulgular - GPRC5D ilişkili advers olaylar genellikle 1-2. derece ağırlığındadır (QW kohortunda bir adet 3. derece döküntü dışı deri toksisitesi bildirilmiştir). - En sık görülen yan etkiler oral bulgular (tat bozukluğu/disguzi, ağız kuruluğu), deri bulguları (döküntü, döküntü dışı deri toksisitesi) ve tırnak bozukluklarıdır. - Veri kesit tarihine kadar bu olayların %50 ila %100'ü iyileşme göstermiştir. - Advers olaylar çoğunlukla destekleyici tedavilerle yönetilmiş; yalnızca bir olguda (2. derece kilo kaybı) doz modifikasyonu gerekmiştir. ## Bulgular ne anlama geliyor? Talquetamab tedavisine bağlı GPRC5D ilişkili advers olayların genellikle hafif şiddette olduğu, iyi tolere edilebildiği ve ilacın bilinen genel güvenlik profiliyle uyumlu olduğu görülmektedir. Destekleyici yaklaşımlar sayesinde tedaviye ara verme veya dozu düşürme ihtiyacı minimumda tutularak uzun süreli tedavi devamlılığı sağlanabilmektedir. ## Klinik önem Hastaların tedavi öncesinde olası GPRC5D ilişkili yan etkiler konusunda bilgilendirilmesi ve ortaya çıkan semptomların zamanında yönetilmesi, talquetamab maruziyetini optimize ederek hastaların bu immünoterapiden maksimum klinik fayda görmesini sağlayabilir. ## Sınırlılıklar Bu rapor, sınırlı hasta sayısı (n=41) içeren bir faz I çalışma kohortunun alt grup analizine dayanmaktadır. Çalışma yalnız özet (abstract) verileri ve belirli bir coğrafi/etnik popülasyonu temsil eden kohort deneyimi üzerinden sunulduğundan, bulguların daha geniş ve heterojen popülasyonlara genellenmesi için kapsamlı evrensel çalışmalara ihtiyaç vardır. ## APBA Evidence Assessment Mevcut metin, faz I/II klinik çalışmasının Çin kohortuna ait hakemli dergide yayınlanmış güvenlik verilerini sunmaktadır. Açık ve erişilebilir özet metnine dayanarak, metodolojik olarak küçük örneklemli bir faz I kohort çalışması niteliğindedir. Formel bir GRADE veya Cochrane sistematik derleme değerlendirmesi yapılmamış olup, sunulan kanıt düzeyi erken faz açık etiketli kohort gözlemlerine dayanmaktadır.
İsveçli Yenidoğanlarda Düşük Bifidobakteri Düzeylerini ve Farklı Mikrobiyota Kompozisyonunu Ortaya Koyan Ülke Çapında Cohort Çalışması
Orijinal: Nationwide cohort study reveals low bifidobacteria and distinct microbiota composition and function in Swedish newborns.
## APBA Kısa Özet Bu çalışma, İsveçli yenidoğan popülasyonunda bağırsak mikrobiyota kompozisyonunu ve fonksiyonel özelliklerini ülke çapında bir cohort tasarımıyla incelemiş ve özellikle düşük bifidobakteri varlığı ile belirginleşen farklı bir mikrobiyom profili tespit etmiştir. ## Çalışma neyi araştırdı? Araştırma, İsveçli yenidoğanların bağırsak mikrobiyotasının genel kompozisyonunu, fonksiyonel kapasitesini ve özellikle *Bifidobacterium* varlığını ülke genelini temsil eden bir cohort üzerinde araştırmayı amaçlamıştır. ## Yöntem Çalışma, gözlemsel tipte bir ülke çapında cohort çalışması olarak yürütülmüştür. Yenidoğanlardan elde edilen dışkı örnekleri üzerinden mikrobiyom ve metamojenik analizler gerçekleştirilmiş, popülasyona özgü mikrobiyota kompozisyonu ve fonksiyonu değerlendirilmiştir. (Not: Kaynak metin yalnızca bibliyografik bilgiler ve kayıt referansları içermekte olup, detaylı hasta sayısı ve istatistiksel modeller sunmamaktadır). ## Temel bulgular Temel bulgular, İsveçli yenidoğanlarda düşük düzeyde bifidobakteri ve buna eşlik eden farklı bir mikrobiyota kompozisyonu ile fonksiyonel profil bulunduğunu ortaya koymaktadır. ## Bulgular ne anlama geliyor? Bu bulgular, yenidoğan bağırsak mikrobiyotasının coğrafi konum, popülasyon özellikleri ve erken yaşam çevresel faktörlerden etkilenebileceğini, klasik olarak bilinen evrensel profil dışındaki varyasyonların normal kabul edilebilecek popülasyon bazlı çeşitlilikler barındırabileceğini göstermektedir. ## Klinik önem Yenidoğan dönemindeki mikrobiyota kompozisyonunun, bağışıklık sisteminin gelişimi ve ilerideki sağlık sonuçları üzerinde potansiyel etkileri bulunmaktadır. Düşük bifidobakteri oranlarının klinik yansımalarının anlaşılması için uzun vadeli izlem çalışmalarına ihtiyaç vardır. ## Sınırlılıklar Kaynak metin yalnızca özet/kayıt düzeyinde bilgi sunduğu için, çalışmanın dışlama/dahil etme kriterleri, kesin hasta sayıları, confounder (karıştırıcı) faktörlerin kontrolü ve detaylı istatistiksel sonuçları bu değerlendirmede yer almamaktadır. ## APBA Evidence Assessment Mevcut veriler gözlemsel bir cohort çalışmasına dayanmaktadır. Doğrudan nedensellik kurmaktan ziyade tanımlayıcı ve keşfedici niteliktedir; bu nedenle klinik kılavuz değiştirici veya kesin bir müdahale önerisi sunma niteliği taşımamaktadır.
Nüks/Dirençli Multipl Miyelom Hastalarında Yenilikçi GPRC5D × CD3 Çift Spesifik Antikor Talquetamab ile GPRC5D İlişkili Advers Olayların Klinik Özellikleri ve Yönetimi: MonumenTAL-1 Çin Kohortu Deneyimi
Orijinal: Clinical features and management of GPRC5D-associated adverse events in novel GPRC5D × CD3 bispecific talquetamab-treated relapsed/refractory multiple myeloma patients: the MonumenTAL-1 China cohort experience.
## APBA Kısa Özet Bu makale, nüks/dirençli multipl miyelom (RRMM) tedavisinde kullanılan GPRC5D × CD3 çift spesifik antikoru talquetamabın Çinli hastalardaki güvenlik profilini, özellikle GPRC5D ile ilişkili hedef-üstü/tümör-dışı (on-target/off-tumor) advers olaylara odaklanarak incelemektedir. Faz I/II MonumenTAL-1 çalışmasının Çin kohortu verilerine dayanan bu analiz, söz konusu yan etkilerin klinik özelliklerini, zamanlamasını ve yönetim stratejilerini değerlendirmektedir. Kaynak metin yalnızca çalışma özetine (abstract) dayanmaktadır. ## Çalışma neyi araştırdı? Çalışma, önceden yoğun tedavi almış nüks veya dirençli multipl miyelom hastalarında talquetamab tedavisine bağlı olarak ortaya çıkan GPRC5D ilişkili hedef-üstü/tümör-dışı advers olayların insidansını, başlama zamanını, süresini ve iyileşme durumunu araştırdı. Ayrıca bu yan etkilerin klinik pratikte nasıl yönetilebileceği ve doz modifikasyonu gerektirip gerektirmediği değerlendirildi. ## Yöntem Araştırma, faz I/II MonumenTAL-1 çalışmasının Çin kohortunu içeren bir alt grup analizidir. Çalışmaya ölçülebilir hastalığı olan ve daha önce yoğun tedavi almış toplam 41 yetişkin Çinli RRMM hastası dahil edildi. Hastalar haftada bir (QW) 0,4 mg/kg (n=29) veya iki haftada bir (Q2W) 0,8 mg/kg (n=12) subkutan talquetamab alacak şekilde takip edildi. Veri kesilme tarihleri QW kohortu için 29 Şubat 2024, Q2W kohortu için ise 26 Ağustos 2024 olarak belirlendi. Medyan tedavi süresi QW kohortunda 7,7 ay, Q2W kohortunda ise 7,1 ay idi. ## Temel bulgular - GPRC5D ilişkili advers olaylar çoğunlukla 1-2. derece ağırlığındaydı (QW kohortunda bir adet 3. derece döküntü dışı cilt toksisitesi görüldü). - En sık görülen yan etkiler oral advers olaylar (tat bozukluğu/disguzi, ağız kuruluğu), cilt advers olayları (döküntü ve döküntü dışı cilt toksisiteleri) ve tırnak bozukluklarıydı. - Veri kesilme tarihine kadar bu yan etkilerin %50 ila %100'ü iyileşme gösterdi. - Advers olaylar rutin destekleyici tedavilerle yönetildi; yalnızca bir olguda (2. derece kilo kaybı) talquetamab doz modifikasyonu gerekirdi. ## Bulgular ne anlama geliyor? Elde edilen bulgular, talquetamab tedavisine bağlı GPRC5D ilişkili advers olayların genellikle hafif şiddette olduğunu, iyi tolere edilebildiğini ve ilacın bilinen küresel güvenlik profiliyle tutarlılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu yan etkilerin doz azaltımı veya kesilmesine gerek kalmadan destekleyici yaklaşımlarla yönetilebilmesi, hastaların tedaviye uzun süre boyunca uyum sağlamasına olanak tanımaktadır. ## Klinik önem RRMM hastalarının tedavi başlangıcından önce olası GPRC5D ilişkili advers olaylar konusunda bilgilendirilmesi ve ortaya çıkan yan etkilerin zamanında yönetilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu proaktif yaklaşım, hastaların optimal ilaç maruziyetini sürdürmesini ve dolayısıyla talquetamab tedavisinden elde edilecek klinik yararın maksimize edilmesini sağlayabilir. ## Sınırlılıklar - Çalışma yalnız özet (abstract) düzeyindeki verilerle bildirilmiştir; tam metin ayrıntıları raporda yer almamaktadır. - Çin kohortundaki hasta sayısı toplamda 41 ile sınırlıdır (QW kohortu n=29, Q2W kohortu n=12). - Takip süreleri (medyan 13.9 - 16.3 ay) ve örneklem boyutu, uzun vadeli güvenlik sonuçlarının genellenmesi açısından kısıtlılık oluşturabilir. - Kontrollü karşılaştırmalı bir kol bulunmamaktadır. ## APBA Evidence Assessment Mevcut veriler, Faz I/II klinik çalışmanın Çinli alt popülasyonuna ait açık kaynaklı özet bilgilerine dayanmaktadır. Çalışma tasarımı, talquetamab tedavisinin güvenliğini tanımlamak için uygun bir erken evre kohort yaklaşımı sunmakla birlikte, küçük örneklem boyutu ve kontrol grubunun olmaması nedeniyle kanıt düzeyi sınırlıdır. Formal bir Cochrane veya GRADE değerlendirmesi yapılmamıştır; ancak sunulan bulgular klinik pratikte yan etki yönetimi açısından yol gösterici niteliktedir.
Hindistan'da Yaşlı Bireylerde İlaç Güvenliği: Bir Entegre Doktora Tezi Sentezi
Orijinal: Medication safety in older adults in India: an integrative PhD synthesis of direct evidence and contextual implementation evidence.
Bu incelemede, Hindistan'daki yaşlı bireylerin ilaç güvenliği üzerine doğrudan ve bağlamsal kanıtlar birleştirildi. Polifarmasi ve depreskripsiyon üzerine dört çalışma entegre edilerek, potansiyel olarak uygunsuz ilaçların mevcut etkileri araştırıldı.
Çoklu Travmalara Bağlı Post-Travmatik Stres Bozukluğu için Çevrimiçi Göz Hareketi Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme Tedavisi: Eşzamanlı Olmayan Çoklu Temel Tasarım
Orijinal: Online-delivered eye movement desensitization and reprocessing treatment for adults with post-traumatic stress disorder due to multiple traumas: a non-concurrent multiple baseline design.
Bu çalışma, çevrimiçi göz hareketi duyarsızlaştırma ve yeniden işleme (EMDR) tedavisinin çoklu travmalara bağlı post-travmatik stres bozukluğu olan bireylerde etkinliğini değerlendiriyor. Çalışmada, çevrimiçi EMDR tedavisinin etkinliği araştırılmaktadır.
Hindistan'da yaşlı bireylerde ilaç güvenliği: Doğrudan kanıt ve bağlamsal uygulama kanıtlarının entegratif bir doktora tezi sentezi.
Orijinal: Medication safety in older adults in India: an integrative PhD synthesis of direct evidence and contextual implementation evidence.
Bu derleme, Hindistan'daki yaşlı bireylerde ilaç güvenliği sorunlarına odaklanmıştır. Araştırmalar, polifarmasi ve potansiyel olarak uygunsuz ilaç kullanımının sıklığına dikkat çekmekte ve daha güvenli ilaç kullanımı stratejilerini değerlendirmektedir.
Hindistan'daki Yaşlılar Arasında İlaç Güvenliği: Direkt Kanıt ve Bağlamsal Uygulama Kanıtı Üzerine Entegratif Bir Doktora Sentezi
Orijinal: Medication safety in older adults in India: an integrative PhD synthesis of direct evidence and contextual implementation evidence.
Bu çalışma, Hindistan'daki yaşlı bireyler için ilaç güvenliğini ele almakta; polifarmasi ve depreskripsiyon gibi konular üzerine dört farklı çalışmayı bir araya getirerek yaşlıların ilaç kullanımında güvenliği artırmaya yönelik öneriler sunmaktadır.
Noninvaziv Trombus Görüntüleme Yöntemi, İskemik İnme Tanısında Yeni Bir Yol Sunuyor
İskemik inmede tromboembolik kaynakların belirlenmesi zorluklar içerse de, [18F]GP1 PET/BT anjiyografi tekniği umut verici sonuçlar ortaya koyuyor. Bu yöntemle, tromboz varlığı doğrudan saptanabilirken, bazı vakalarda inme sınıflandırması da değiştirildi.
Balcalı Hastanesinde 15 Milyon Liralık İlaç Hırsızlığı, Depo Sorumlusu Gözaltına Alındı
Adana Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesinin Radyoloji deposundan 15 milyon lira değerinde ilaçlar çalınmış. Depo sorumlusu C.S. borç nedeniyle ilaç satışı yönündeki savını dayanarak gözaltına alındı. Polis olayla ilgili geniş çalışmaya başladı.
CDC, Yeni Aşırı Doz Önleme Veri Kanalını Başlattı
CDC, aşırı doz verilerini ve önleme stratejilerini bir araya getiren yeni veri kanalını tanıttı. Bu girişim, halk sağlığı veri altyapısını modernize etme çalışmalarının bir parçası. Aşırı doz ölümlerindeki düşüş, umut verici bir gelişme olarak öne çıkıyor.
SGK geri ödeme listesine 3 ilaç daha eklendi
Sağlık Bakanı Vedat Işıkhan, SGK geri ödeme listesine 2 Hemofili B ve 1 kanser ilacı eklemeye karar verdiğini duyurdu. Yerli üretimde yapılan bir ilaçın ödenek oranı %40 artırıldı ve çocuk cerrahisi süreçleri genişletildi.
Sağlık Bakanlığı'ndan Acil Müdahaleler İçin Yenilenmiş Rehber Yayınlandı
Sağlık Bakanlığı, acil tıbbi müdahaleler için yeni bir rehber yayınladı. Yetişkin, doğum-yenidoğan ve çocuk vakaları için güncellenen akış şemaları, spesifik acil durumlara yönelik müdahaleleri de içeriyor.
T.C. Sağlık Bakanlığı Kurumsal Uygulamalar Sayfası Yenileniyor
Sağlık Bakanlığı'nın kurumsal uygulamalar sayfası güncellenerek, hizmet erişilebilirliği ve dijital altyapı güçlendirilmeye odaklanıyor. Yeni düzenlemeler, kullanıcı deneyimini ve erişim kolaylığını artırmayı hedefliyor.
Çin'de Ateşli Hastalardan Yeni Bir Zoonotik Orthonairovirüs İzole Edildi: Vaka Serisi Bulguları
Çin'de akut ateşli hastalık tablosu gösteren 35 hastada yeni bir zoonotik orthonairovirüs tespit edildi. Genetik ve serolojik analizler hayvan kaynaklı geçişe işaret ederken, yakın temaslılar arasında insandan insana bulaş saptanmadı.
Atina'da Batı Nil Virüsüne Karşı İlaçlama Seferberliği
Atina'da Batı Nil virüsü vakalarındaki artış nedeniyle, sivrisineklerle mücadele kapsamında yoğun ilaçlama çalışmaları yapılıyor. Çalışmalar, virüsün yayılma riskini azaltmayı hedefliyor. Yunanistan Ulusal Kamu Sağlığı Kurumu özellikle Attika bölgesinde virüsün yoğunlaştığını bildirdi.
Çocuklarda Komplike Parapneumatik Plevral Efüzyon Riskini Erken Belirleme: Yeni Bir Tahmin Modeli
122 çocuğun retrospektif analizi, yaş, göğüs duvarı çekilmeleri, CRP, efüzyon kalınlığı ve mediastinal kayma gibi beş bağımsız faktörü komplikasyon riskine bağladı ve AUC 0.883 performanslı bir model geliştirdi.
Geleneksel Nörobilim Modellerine Meydan Okuyan Yeni Teori: Beyinde 'Karar Verme Merkezi' Yok mu?
Yeni bir teori, beynin içinde merkezi bir 'karar verme' merkezi bulunmadığını, karar alma sürecinin duyu, hareket ve çevre etkileşimleriyle şekillendiğini öne sürüyor. Bu yaklaşımlar, insan davranışını anlamada devrim yaratabilecek nitelikte.
Hamilelikte Antisezür İlaç Kullanımı ve Fetal Büyüme Riski: Prospektif Kohort Çalışması
Orijinal: Antiseizure medication use in pregnancy and the risk of poor fetal growth in the EURAP international registry: a prospective cohort study.
Bu çalışma, hamilelikte antisezür monoterapisi ve politerapisi ile fetal büyüme üzerindeki etkileri araştırmakta ve EURAP uluslararası kaydındaki verileri kullanarak farklı ilaç kombinasyonlarını incelemektedir.
Video Laringoskop Kullanılarak Daha Az Invasif Surfaktan Uygulaması ile Yenidoğanlarda Ağrının Azaltılması: Randomize Kontrol Deneyi
Orijinal: Less Invasive Surfactant Administration Using Video Laryngoscope to Decrease Pain in Neonates: A Randomized Controlled Trial.
Bu araştırma, preterm yenidoğanlarda LISA tekniği ile surfaktan uygulanırken video laringoskopun, konvansiyonel laringoskopa kıyasla ağrıyı azaltıp azaltmadığını değerlendirmektedir.
Yeniden tanılanmış çift çarpıma sahip lenfomalarda venetoklaxın EPOCH-R’ye eklenmesi
Orijinal: Venetoclax added to dose-adjusted EPOCH-R for newly diagnosed double-hit lymphomas: phase 2 results from ALLIANCE A051701, an open-label, randomised, controlled, phase 2-3 trial.
Yeniden tanılanmış çift çarpıma sahip lenfomalarda venetoklaxın EPOCH-R’ye eklenmesi
Onkolojide başarısızlık ve toleransı yeniden düşünmek
Orijinal: Rethinking failure and tolerance in oncology.
Bu çalışma, onkolojide başarısızlık kavramını ve tedavi esnasında hastaların toleransını sorguluyor. Başarı ve başarısızlık arasındaki dengelerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Anne Babada Anti-Sarıcı İlaçların Fetüs Büyümesi Üzerindeki Etkisi
Orijinal: Maternal anti-seizure medications and fetal growth.
Bu çalışma, anne babada kullanılan anti-sarıcı ilaçların fetüs gelişimi üzerindeki etkilerini araştırmaktadır. Araştırma sonuçları, bu ilaçların fetüs büyümesini nasıl etkileyebileceği konusunda önemli bilgiler sunmaktadır.
Hamilelikte Antiseizur İlaç Kullanımı ve Fetal Gelişim Riski: EURAP Uluslararası Kaydı Üzerine Prospektif Kohort Çalışması
Orijinal: Antiseizure medication use in pregnancy and the risk of poor fetal growth in the EURAP international registry: a prospective cohort study.
Bu çalışma, hamilelikte antiseizur ilaçların kullanımı ile fetal büyüme üzerindeki etkilerini inceleyerek, monoterapi ile politerapi arasında farklılıkları vurgulamaktadır.
Videolaringoskop Kullanarak Daha Az İnvaziv Surfactant Uygulaması ile Yenidoğanlarda Ağrının Azaltılması: Randomize Kontrollü Çalışma
Orijinal: Less Invasive Surfactant Administration Using Video Laryngoscope to Decrease Pain in Neonates: A Randomized Controlled Trial.
Bu çalışmada, preterm yenidoğanlarda surfaktan uygulaması sırasında videolaringoskopun konvansiyonel laringoskop ile karşılaştırılması ve ağrı üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Sonuçlar, videolaringoskopun daha düşük ağrı seviyeleri ile ilişkili olduğunu göstermektedir.
Lumbosakral Radikülopati Hastalarında Kinetik Kontrol Yeniden Eğitiminin Gövde Kaslarının Elektromiyografik Aktivitesine Etkisi: Randomize Kontrollü Çalışma
Orijinal: Effect of Kinetic Control Retraining on Electromyographic Activity of Trunk Muscles in Patients with Lumbosacral Radiculopathy: A Randomized Controlled Trial.
## APBA Kısa Özet Bu randomize kontrollü çalışma, 35-50 yaş arası 50 lumbosakral radikülopati hastasında konvansiyonel fizik tedaviye eklenen kinetik kontrol yeniden eğitiminin, gövde kaslarının yüzeysel elektromiyografik (EMG) aktivitesi, ağrı şiddeti ve fonksiyonel sakatlık üzerindeki kısa vadeli ek katkısını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Çalışma grubunda kontrol grubuna kıyasla daha belirgin farklar bildirilmiştir. ## Çalışma neyi araştırdı? Araştırmanın temel sorusu, lumbosakral radikülopati tanılı bireylerde kinetik kontrol temelli yeniden eğitim ilkelerinin standart fizik tedavi programlarına eklenmesinin, üç spesifik gövde kasının (transversus abdominis, erector spinae, yüzeysel multifidus) aktivasyon kalıplarını, ağrı algısını ve öz-bildirimli sakatlık düzeyini iyileştirmede tek başına konvansiyonel tedaviden üstün olup olmadığıdır. ## Yöntem Çalışma, iki paralel kollu randomize kontrollü bir tasarıma sahiptir. Katılımcılar, çalışma grubu (konvansiyonel fizik tedavi + kinetik kontrol yeniden eğitimi) ve aktif kontrol grubu (yalnızca konvansiyonel fizik tedavi) olmak üzere rastgele ayrılmış ve toplam altı hafta boyunca takip edilmiştir. Birincil fizyolojik ölçüm, transversus abdominis (TA), erector spinae (ES) ve yüzeysel multifidus (MF) kaslarından gövde fleksiyonu ve ekstansiyonu sırasında kaydedilen yüzeysel EMG sinyalleridir; bu sinyaller maksimum istemli izometrik kasılmaya (%MVIC) normalize edilmiş karekök ortalama (RMS) değerleri olarak ifade edilmiştir. İkincil klinik ölçümler Görsel Analog Skalası (VAS) ile ağrı ve Oswestry Sakatlık İndeksi (ODI) ile sakatlık düzeyidir. Tüm değerlendirmeler grup atamasından habersiz (kör) bir değerlendirici tarafından müdahale öncesi ve müdahale sonrasında yapılmıştır. Çalışma ClinicalTrials.gov’a NCT07079202 protokol numarasıyla kaydedilmiştir. Yöntemle ilgili ayrıntılar (örnekleme alınma dışlama ölçütleri, seans sıklığı, rastgeleleştirme yöntemi, tedavi dozu) kaynak metinde ayrıntılı olarak rapor edilmemiştir. ## Temel bulgular Altı haftalık müdahale sonunda her iki grupta da tüm sonuç ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler bildirilmiştir (p < 0,05). Ancak çalışma grubunda ES ve MF kaslarının %MVIC-normalize RMS aktiviteleri, VAS ağrı skorları ve ODI sakatlık skorları kontrol grubuna kıyasla daha büyük azalmalar göstermiş; buna karşılık TA aktivasyonu kontrol grubuna göre daha belirgin biçimde artmıştır. Müdahale süresince herhangi bir advers olay rapor edilmemiştir. ## Bulgular ne anlama geliyor? Bulgular, kinetik kontrol yeniden eğitiminin lumbosakral radikülopati hastalarında global gövde kaslarının (ES, MF) aşırı aktivasyonunu azaltırken derin stabilizör gövde kası olan TA’nın aktivasyonunu artırarak daha dengeli bir kas aktivasyon kalıbı oluşturabileceğini düşündürmektedir. Bu nöromüsküler değişikliklerin VAS ve ODI’daki klinik iyileşmelerle eş zamanlı gitmesi, gözlemlenen fonksiyonel kazanımların yalnızca genel bir tedavi etkisinden değil, spesifik motor kontrol değişikliklerinden kaynaklanabileceğini desteklemektedir. Bununla birlikte, kombine müdahale tasarımı nedeniyle kinetik kontrol yeniden eğitiminin izole katkısı kaynak metinde ayrıştırılmamıştır. ## Klinik önem Lumbosakral radikülopati rehabilitasyonunda konvansiyonel fizik tedavi programlarına kinetik kontrol ilkelerine dayalı egzersizlerin eklenmesi, kısa vadede gövde kas aktivasyon dengesini düzeltmek, ağrıyı azaltmak ve öz-bildirimli sakatlığı iyileştirmek için umut vadeden, güvenli bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Ancak etkinin uzun vadede korunup korunmadığı, farklı klinik alt gruplarda (örneğin akut/kronik, cerrahi adayı/cerrahi dışı) tutarlı olup olmadığı kaynak metinde ayrıntı verilmemiştir. ## Sınırlılıklar Mevcut kanıt, yalnızca PubMed özetinden elde edilen verilere dayanmaktadır; tam metin, yöntem ayrıntıları (rastgeleleştirme yöntemi, gizleme, tedavi dozu, hasta akış şeması), uzun dönem takip sonuçları ve PubMed’a bağlı atıf/referans kayıtları (her ikisi de sıfır olarak listelenmiştir) bulunmamaktadır. Örneklem büyüklüğünün görece küçük (n = 50) ve takip süresinin kısa (altı hafta) olması, ayrıca aktif kontrol grubunun kinetik kontrol yerine yalnızca konvansiyonel tedavi alması nedeniyle müdahalenin spesifik olmayan (plasebo, dikkat, temas süresi) bileşenlerinin ayrıştırılamaması önemli kısıtlılıklardır. Tek merkezli olabilecek tasarım ve bildirilmeyen ortak müdahale standardizasyonu genellenebilirliği sınırlamaktadır. ## APBA Evidence Assessment Randomize kontrollü tasarım, kör değerlendirici kullanımı ve önceden kayıt altına alınmış bir klinik araştırma protokolü (NCT07079202) olumlu metodolojik işaretlerdir; ancak kanıt yalnızca özet düzeyinde olup tam metin değerlendirmesi, uzun dönem takip, dış geçerlilik ve bağımsız tekrarlanabilirlik verileri bulunmamaktadır. PubMed atıf ve referans sayılarının sıfır olması, sonuçların henüz bağımsız kohortlarda çoğaltılmadığını göstermektedir. Genel olarak kanıt düzeyi orta–düşük aralığında değerlendirilmiş olup, kinetik kontrol yeniden eğitiminin lumbosakral radikülopati rehabilitasyonuna eklenmesine ilişkin klinik öneriler, daha geniş örneklemli, uzun takip süreli ve mekanistik alt-bileşenleri ayrıştıran randomize kontrollü çalışmalarla desteklenmelidir.
Diyafram Ultrason Ölçümleri ile Yeni Doğanlarda Ekstübasyon Sonuçları Arasındaki İlişki: Bir Sistematik İnceleme ve Meta-Analiz
Orijinal: Association Between Diaphragm Ultrasound Measures and Extubation Outcomes in Neonates: A Systematic Review and Meta-Analysis.
Bu çalışma, mekanik ventilasyon altında olan yeni doğanlarda diyafram yapısı ve kas aktivitesinin ekstrübasyon başarısızlığı üzerindeki etkisini inceleyen bir sistematik inceleme ve meta-analiz gerçekleştirmiştir.
King’s Mill Anterior-Posterior ve Transvers (KAPT) Bloğu, Operatif Ayaktan Histeroskopide Ağrıyı Azaltıyor: Yeni Bulgular
48 kadının katıldığı tek merkezli bir randomize kontrollü çalışmada, KAPT bloğu ciddi yan etkiler olmaksızın ağrıyı istatistiksel olarak azalttı.
Kardiyovasküler Genetik: Mekanizmalardan Klinik Uygulamalara Yeni Bir Derleme
Avrupa Kalp Dergisi'nde yayımlanan bu derleme, kardiyovasküler genetik alanındaki güncel mekanizmaları ve potansiyel klinik uygulamaları inceliyor.
FDA Authorizes First Wearable Device Continuously Monitoring Ketone and Blood Sugar Levels
The Libre Duo 10 Day system marks a significant advancement in diabetes management, offering real-time dual monitoring in a single wearable patch.
Roketsan’ın Yeni Nesil ÇAKIR Seyir Füzesi Testte Başarı Sağladı
TRT Haber tarafından paylaşılan bilgiye göre, Roketsan’ın milli imkanlarla geliştirdiği ÇAKIR seyir füzesi, testte hedeflere tam isabet sağladı. Ancak bağımsız doğrulama bulunmuyor.
B. Braun Medical, Demir Oksit İçeren Sodyum Klorür İlaçlarını Geri Çekiyor
B. Braun Medical, 0.9% Sodyum Klorür enjeksiyon solüsyonunda demir oksit partiküllerinin tespit edilmesi nedeniyle gönüllü olarak ulusal çapta bir geri çekme süreci başlattı. Bu durum ciddi sağlık riskleri oluşturabilir.
Birden fazla travma nedeniyle post-travmatik stres bozukluğu yaşayan yetişkinler için çevrimiçi göz hareketi duyarsızlaştırma ve yeniden işleme tedavisi: zamanlaması farklı bir çoklu temel tasarım.
Orijinal: Online-delivered eye movement desensitization and reprocessing treatment for adults with post-traumatic stress disorder due to multiple traumas: a non-concurrent multiple baseline design.
Bu çalışma, birden fazla travma sonrası oluşan post-travmatik stres bozukluğu (PTSD) için çevrimiçi EMDR tedavisinin etkisini değerlendirdi. 21 katılımcının yer aldığı deneyde, tedavi sürecinin etkileri, PTSD belirtileri ile birlikte analiz edildi.
Eş İlişkisi Sorunları İçin Kanıt Desteği Olan Çift Terapisi Modelleri: Bir Yeniden Üretim ve Güncelleme
Orijinal: Empirically Supported Couple Therapy Models for Couple Relationship Distress: A Replication and Update.
Bu sistematik inceleme, çift ilişkisi bozuklukları için kanıt destekli tedavileri değerlendirdi. 40 uygun çalışma incelendi; hiçbir çift terapisi modeli güçlü kanıt desteği sağlamadı. Yedi terapi modeli, sınırlı destek gösterdi ve daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç olduğu vurgulandı.
NEJM’de Çocuk ve Ergen Ölüm Nedenleri Üzerine Üç Yeni Yazı Yayınlandı
The New England Journal of Medicine üç ayrı mektup/yorumda ABD'deki çocuk ve ergen ölüm nedenlerine değindi. Yazılar DOI 10.1056/NEJMc2608518 altında listeleniyor, ancak PubMed kayıtları özet, tam metin ya da detaylı veri içermiyor.
Sağlık Bakanlığı Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım Algoritmalarını 78 Alt Kategoride Yeniledi
Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğ değişikliğiyle acil sağlık personeli için müdahale akış şemaları güncellendi; BEFAST inme taraması ve ajite hastaya yaklaşım adımları kılavuza eklendi.
Lipofit Extreme Fat Burner 2.0 İlaç İçerikleri Nedeniyle Geri Çağrılıyor
Lipofit Extreme Fat Burner 2.0, gizli içerikler olan fluoksetin ve 2,4-Dinitrophenol (DNP) nedeniyle geri çağrıldı. Bu bileşenler ciddi sağlık tehditleri taşır.
TÜSEB Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının Yeni Yapısı
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) altında yer alan Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, yapısında önemli değişikliklerle öne çıkıyor. Bu yapılanma, sağlık alanındaki uzun vadeli planlama ve proje destek süreçlerini daha etkin hale getirmeyi hedefliyor.
Çok Dirençli Bakterilerin Neden Olduğu Ağır Enfeksiyonların Antibiyotik Tedavisi: Klinik Pratik Kılavuzu
Orijinal: Antibiotic Treatment of Severe Infections with Multiresistant Bacteria.
## APBA Kısa Özet Bu kaynak, Alman Bilimsel Tıbbi Topluluklar Birliği (AWMF) moderasyonunda hazırlanmış ve Deutsches Ärzteblatt international'da yayımlanmış bir klinik pratik kılavuzudur. Metin, PubMed, Embase ve Cochrane Library veritabanlarından sistematik arama ile elde edilen kanıtların GRADE sistemine göre değerlendirilmesi ve yapılandırılmış nominal grup süreciyle tartışılması sonucunda oluşturulmuştur. Kılavuz, karbapenem dirençli Enterobacterales (CRE), zor tedavi edilen dirençli Pseudomonas aeruginosa (DTR-PA), karbapenem dirençli Acinetobacter baumannii (CRAB), metisiline dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) ve vankomisine dirençli enterokoklar (VRE) kaynaklı ağır enfeksiyonların antibiyotik tedavisine odaklanmaktadır. ## Çalışma neyi araştırdı? Çalışma, çok dirençli organizmalarla (MDRO) gelişen ağır enfeksiyonlarda etken bazında ve direnç mekanizmasına göre hangi antibiyotik rejimlerinin tercih edilmesi gerektiğini araştırmıştır. Araştırma kapsamında ele alınan alt gruplar şunlardır: metallo-β-laktamaz üretimi olan ve olmayan Gram-negatif MDRO enfeksiyonları, DTR-PA, CRAB, MRSA kan dolaşımı enfeksiyonları, MRSA pnömonisi ve VRE kan dolaşımı enfeksiyonları. Çalışmanın temel amacı, tanısal doğrulama adımlarını ve tedavi seçim ilkelerini standardize ederek tedavi başarısını artırmak ve seleksiyon baskısını azaltmaktır. ## Yöntem Kılavuzun oluşturulma süreci üç temel bileşenden oluşmaktadır. Birincisi, PubMed, Embase ve Cochrane Library veritabanlarında yapılan sistematik literatür aramasıdır. İkincisi, elde edilen kanıtların GRADE sistemi çerçevesinde değerlendirilmesidir. Üçüncüsü, AWMF moderatörlüğünde yürütülen yapılandırılmış nominal grup sürecidir. MDRO şüphesi bulunan olgularda etken türünün ve direnç mekanizmasının tanımlanıp doğrulanması, ayrıca diğer antibiyotiklere duyarlılığın test edilmesi kılavuzun tanısal çerçevesini oluşturmaktadır. Ağır Gram-negatif MDRO enfeksiyonlarında metallo-β-laktamaz varlığının araştırılması veya dışlanması özellikle vurgulanmaktadır. Kaynak metinde yöntemin ayrıntı düzeyi (sistematik arama sorguları, dahil etme/dışlama kriterleri, GRADE kanıt profili tabloları gibi) hakkında ek bilgi verilmemiştir; bu nedenle daha ileri metodolojik detay için tam metne başvurulması gerekmektedir. ## Temel bulgular Kılavuz, farklı direnç paternlerine göre tedavi seçeneklerini belirli bir hiyerarşiyle önermektedir: - Metallo-β-laktamaz üretmeyen Gram-negatif MDRO enfeksiyonları için ilk tercih edilecek ilaçlar ceftazidime-avibactam, meropenem-vaborbactam ve imipenem-relebactam olarak belirlenmiştir. - Metallo-β-laktamaz üreten veya ilaç direnci gösteren Gram-negatif MDRO enfeksiyonlarında ise cefiderocol veya aztreonam-avibactam düşünülebileceği belirtilmiştir. - DTR-PA enfeksiyonları için ceftolozane-tazobactam, ceftazidime-avibactam, imipenem-relebactam ve cefiderocol uygun seçenekler olarak sıralanmış; ceftolozane-tazobactam tercih edilen ilk seçenek, cefiderocol ise metallo-β-laktamaz üreten suşlar için saklanması gereken bir alternatif olarak konumlandırılmıştır. - CRAB enfeksiyonlarında cefiderocol önerilmekte; sulbaktam-durlobaktam artı bir karbapenem kombinasyonu Avrupa'da onaylı olmaması nedeniyle alternatif olarak belirtilmektedir. - MRSA kan dolaşımı enfeksiyonlarının tedavisinde intravenöz daptomisin veya vankomisin endike görülmüştür. - MRSA pnömonisinde linezolid veya vankomisin önerilmiştir. - VRE kan dolaşımı enfeksiyonlarında linezolid veya 10-12 mg/kg dozunda daptomisin endike olarak belirtilmiştir. Erişilebilir kaynak verisi, Almanya'da çok dirençli organizmalara bağlı enfeksiyonlar nedeniyle yılda yaklaşık 10 000 ölüm gerçekleştiği yönündeki rakamsal bilgiyi içermektedir. Ancak kılavuzda önerilen spesifik tedavilerin klinik çalışmalardaki mortalite, kür oranı veya yan etki sayılarına ilişkin ayrıntılı nicel veriler kaynak özetinde yer almamaktadır. ## Bulgular ne anlama geliyor? Bu bulgular, MDRO tedavisinin tek bir standart rejim yerine direnç mekanizmasına ve etken türüne göre katmanlı bir seçim yaklaşımı gerektirdiğini ortaya koymaktadır. Etkenin duyarlılık profiline ve direnç mekanizmasına uyarlanmış tedavi, klinik yanıt olasılığını artırırken gereksiz geniş spektrumlu kullanımın yol açtığı seleksiyon baskısını azaltmaktadır. Aynı prensip, yeni geliştirilen rezerv antibiyotiklerin (cefiderocol, seftazidime-avibactam, meropenem-vaborbaktam, imipenem-relebaktam, seftolozane-tazobaktam, aztreonam-avibaktam) her hastaya rutin olarak başlanması yerine yalnızca doğrulanmış endikasyonlarda kullanılması şeklinde yansımaktadır. ## Klinik önem Kılavuz, klinisyenlere MDRO şüphesi olan ağır enfeksiyonlarda mikrobiyolojik doğrulamayı ve metallo-β-laktamaz taramasını önceliklendiren bir karar alma çerçevesi sunmaktadır. Tedavi seçiminin enfeksiyon bölgesi, duyarlılık profili, direnç mekanizması ve klinik durum göz önünde bulundurularak bireyselleştirilmesi gerektiği açıkça vurgulanmıştır. Bunun yanı sıra, yeni rezerv antibiyotiklerin antimikrobiyal stewardship ilkeleri çerçevesinde seçici biçimde kullanılması ve böylece uzun vadeli etkinliklerinin korunması önerilmektedir. MRSA pnömonisinde linezolid veya vankomisin, kan dolaşımı enfeksiyonlarında ise daptomisin veya vankomisin tercihleri gibi duruma göre farklılaşan öneriler, klinisyenin karar sürecinde pratik bir rehber niteliği taşımaktadır. ## Sınırlılıklar Bu APBA sentezi, kaynak olarak yalnızca dergide yayımlanan makalenin özet (abstract) düzeyindeki bilgilerine ve bibliyografik kayıtlarına erişebilmiştir. PubMed kayıtlarında referans ve atıf sayıları 0 olarak görünmekte; Scopus atıf verileri ise kayıt hatası nedeniyle alınamamıştır. Sistematik arama stratejisi, GRADE kanıt değerlendirmelerinin ayrıntıları, dahil edilen çalışmaların kalitesi ve önerilerin güç dereceleri hakkında kaynak metinde ayrıntı verilmemiştir. Ayrıca CRAB için alternatif olarak belirtilen sulbaktam-durlobaktam kombinasyonunun Avrupa'da onaylı olmadığı bilgisi dışında, her bir önerinin altında yatan spesifik klinik çalışma sonuçlarına (mortalite oranları, klinik kür oranları, yan etki profilleri) bu özet düzeyinde ulaşılamamaktadır. Bu nedenle tedavi kararlarında kılavuzun tam metninin ve destekleyici kanıtların doğrudan incelenmesi önerilir. ## APBA Evidence Assessment Sunulan belge, AWMF moderasyonunda uzman konsensüsü ve GRADE değerlendirmesiyle hazırlanmış resmi bir klinik pratik kılavuzu olması nedeniyle metodolojik açıdan güçlü bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Ancak bu APBA çıktısı yalnızca özet düzeyindeki bilgilere dayandığından, kanıt düzeyleri ve öneri güçleri hakkında ayrıntılı bir APBA derecelendirmesi yapılamamaktadır. Erişilebilen bilgiler doğrultusunda sentez, kaynak-sınırlı ve birebir tam metin çevirisi olmayıp, orijinal kılavuzun Türkçe APBA bilimsel sentez formatına uyarlanmış özgün bir özetidir.
Erişkinlerde Migren Profilaksisinde Farmakolojik Tedavi: Sistematik Derleme
Orijinal: Systematic Review of Pharmacologic Treatment for Migraine Prevention in Adults: Report of the AAN Guidelines Subcommittee and the American Headache Society.
## APBA Kısa Özet Bu çalışma, erişkin epizodik ve kronik migren hastalarında koruyucu farmakolojik tedavilerin etkinliğini ve güvenilirliğini değerlendiren kapsamlı bir sistematik derlemedir. Amerikan Nöroloji Akademisi (AAN) ve Amerikan Baş Ağrısı Derneği (AHS) kılavuzlarına temel oluşturmak üzere hazırlanan çalışma, yeni nesil CGRP monoklonal antikorları, gepantlar ve klasik profilaktik ajanların baş ağrısı sıklığı ile yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini orta ve yüksek kanıt düzeyleriyle ortaya koymaktadır. ## Çalışma neyi araştırdı? Derleme, erişkin epizodik ve kronik migren hastalarında farmakolojik koruyucu tedavilerin plasebo ve aktif kontrolörlere kıyasla baş ağrısı sıklığı (aylık baş ağrısı gün sayısı değişikliği), en az %50 yanıt oranı ve hastalarca bildirilen yaşam kalitesi (QOL) üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. ## Yöntem AAN 2017 Klinik Uygulama Kılavuz Süreç El Kitabı ilkelerine göre yürütülen bu sistematik derlemede, MEDLINE, Embase ve ClinicalTrials.gov veritabanları kuruluşlarından 6 Haziran 2024 tarihine kadar taranmıştır. İncelemeye epizodik veya kronik migreni olan yetişkinlerde koruyucu farmakolojik tedavileri değerlendiren randomize kontrollü çalışmalar (RCT) dahil edilmiştir. Çalışma seçimi ve yanlılık riski (risk-of-bias) değerlendirmeleri bağımsız araştırmacılarca çift kontrol yöntemiyle yürütülmüştür. Kanıt kesinliği uyarlanmış GRADE yaklaşımı kullanılarak derecelendirilmiştir. Bu sentez erişilebilir özet bilgilerine dayanmaktadır. ## Temel bulgular Toplam 217 çalışma dahil edilmiştir: - **Epizodik Migren:** Yüksek kanıt kesinliği ile galkanezumab ve erenumab'ın plaseboya kıyasla baş ağrısı sıklığını azaltmada daha etkili olduğu gösterilmiştir. Atogepant, eptinezumab, fremanezumab, propranolol, topiramat ve valproat için orta kanıt kesinliği bildirilmiştir. Amitriptilin, bisoprolol, flunarizin, fluoksetin, levetirasetam, metoprolol, nifedipin, pizotifen ve telmisartan ise düşük kanıt kesinliği taşımaktadır. - **Kronik Migren:** Fremanezumab, galkanezumab ve onabotulinumtoksinA baş ağrısı sıklığını azaltmada yüksek kanıt kesinliğine sahiptir. Atogepant, eptinezumab, erenumab, topiramat ve valproat orta kanıt kesinliği ile fayda sağlamıştır. - **Yaşam Kalitesi:** Erenumab, fremanezumab, galkanezumab, eptinezumab, rimegepant, atogepant, topiramat ve onabotulinumtoksinA doğrulanmış ölçeklerde hastalarca bildirilen yaşam kalitesinde iyileşme sağlamıştır. - **Karşılaştırmalı Etkinlik:** Aktif tedavileri doğrudan birbiriyle kıyaslayan kanıtlar sınırlıdır ve genel olarak düşük veya çok düşük kanıt kesinliğine sahiptir. ## Bulgular ne anlama geliyor? Sistematik derleme bulguları, migren profilaksisinde hem klasik oral ajanların (beta blokerler, antiepileptikler) hem de hedefe yönelik yeni tedavilerin (CGRP antikorları ve gepantlar) klinik etkinliğini teyit etmektedir. Yeni nesil CGRP yolağı hedefli tedavilerin yüksek ve orta kanıt düzeyiyle desteklenmesi, tedavi algoritmalarında bu ajanların sağlam bir yere sahip olduğunu göstermektedir. ## Klinik önem Klinisyenler için bu veriler, epizodik ve kronik migren hastalarında kişiselleştirilmiş profilaksi seçiminde güncel kanıt tabanı sunmaktadır. Tedavi seçiminde yan etki profili, hasta tercihi ve komorbiditeler önem kazanırken; kafa kafaya (head-to-head) karşılaştırma verilerinin azlığı sebebiyle doğrudan bir ajanın diğerine üstünlüğünü iddia etmek klinik olarak kısıtlıdır. ## Sınırlılıklar Özet verilerine dayanan sınırlılıklar şunlardır: Aktif ilaçları karşılaştıran randomize kontrollü çalışmaların azlığı ve mevcut karşılaştırmalı kanıtların düşük kesinlikte olması. Ayrıca uzun dönem güvenilirlik, sürdürülebilirlik ve spesifik hasta alt gruplarına ait ayrıntılı sonuçlar özet metninde yer almamaktadır. ## APBA Evidence Assessment Bu çalışma, AAN metodolojisine uyumlu, dual tarama ve yanlılık analizi içeren metodolojik kalitesi yüksek bir sistematik derlemedir. GRADE ilkelerine dayalı kanıt kesinliği derecelendirmesi yapılmıştır. Doğrudan karşılaştırmalı RCT eksikliği haricinde iç geçerliliği yüksek metodolojik verilere sahiptir. (Değerlendirme erişilebilir özet bilgisiyle sınırlıdır).
Palyatif Bakımda Yapay Zeka ve Hekim Tarafından Üretilen Empatik İfadelerin Duygu Temelli Karşılaştırması
Orijinal: A Sentiment-Based Comparison of AI- and Physician-Generated Empathic Statements in Palliative Care.
## APBA Kısa Özet Bu çalışma, kanser tedavisi sürecinde ortaya çıkan korku ve kaygı gibi duygusal yükleri hafifletmek amacıyla, yapay zeka (AI) ve palyatif bakım hekimleri tarafından üretilen empatik ifadelerin hasta tercihleri ve dilsel duygu özellikleri açısından karşılaştırılmasını amaçlayan bir randomize kontrollü denemenin ikincil analizidir. Çalışma, PALL‑AI adlı denemenin bir parçası olarak 105 kanser hastasından elde edilen kör anket verilerine dayanmakta ve duygu analizi için VADER ve NRC Emotion Lexicon gibi standart araçlar kullanılmıştır. ## Çalışma neyi araştırdı? Araştırmanın temel sorusu, kanser hastalarının AI‑tarafından oluşturulan empatik ifadeleri, aynı koşullar altında hekimler tarafından oluşturulan ifadelere kıyasla tercih edip etmediği ve bu tercihlerin ifadelerin duygu içerikleriyle nasıl ilişkili olduğudur. Özellikle "güven" ve "sevinç" gibi pozitif duyguların tercih üzerindeki etkisi incelenmiştir. ## Yöntem Bu ikincil analiz, PALL‑AI adlı randomize kontrollü anket çalışmasından elde edilen verileri kullanmıştır. Hem AI modeline hem de üç farklı hekimine aynı prompt (maksimum cümle uzunluğu sınırlaması) verilmiş ve her katılımcıya bu altı ifadeden rastgele bir sıralama sunulmuştur. Katılımcılar, her ifadeyi kör bir şekilde değerlendirerek tercih ettiklerini işaretlemişlerdir. İfadelerin duygu içeriği VADER (valence aware dictionary and sentiment reasoner) ve NRC Emotion Lexicon ile puanlanmış; duygu skorları ile tercih oranları Spearman korelasyon analiziyle ilişkilendirilmiştir. Kaynak metinde yöntem detayları sınırlıdır; örneklem seçimi, randomizasyon prosedürü ve anketin tam içeriği hakkında ayrıntı verilmemiştir. ## Temel bulgular - Toplam 105 hasta ankete katılmıştır. - Hastalar AI‑üretimli ifadeleri %72,4 oranıyla tercih etmiştir. - VADER analizi, üç AI ifadesinin pozitif duygu taşıdığını, üç hekim ifadesinin ise negatif duygu taşıdığını göstermiştir. - İfade uzunluğu kontrol edildiğinde, AI ifadeleri iki kat daha fazla pozitif kelime içerirken negatif kelime sayısı benzer düzeyde kalmıştır. - NRC duyguları arasında "güven" (trust) ve "sevinç" (joy) en yüksek pozitif korelasyona sahiptir; bu duyguların yüksek skoru, AI ifadelerinin tercih edilme olasılığını artırmıştır. ## Bulgular ne anlama geliyor? Standardize edilmiş prompt ve cümle uzunluğu koşulları altında, hastalar AI‑tarafından oluşturulan daha pozitif dil içeren ifadeleri hekimlerin ifadelerine tercih etmektedir. Bu durum, pozitif duygusal içerikli iletişimin hasta tercihinde belirleyici bir faktör olabileceğini göstermektedir. AI ifadelerinin pozitif kelime yoğunluğunun, hasta güveni ve memnuniyetiyle doğrudan ilişkili olduğu görülmektedir. ## Klinik önem Yapay zekanın hasta‑doktor iletişimine entegrasyonu, özellikle duygusal destek gerektiren palyatif bakım alanında yeni fırsatlar sunmaktadır. Çalışma, AI modellerinin pozitif dil kullanımıyla hasta güveni ve memnuniyetini artırabileceğini göstererek, klinik iletişim protokollerinde AI destekli mesajların tasarımına yönelik veri sağlamaktadır. Ancak, bu bulguların gerçek zamanlı klinik etkileşimlerde nasıl yansıyacağı daha fazla araştırma gerektirmektedir. ## Sınırlılıklar - Çalışma, yalnızca 105 hastadan oluşan sınırlı bir örneklemle yürütülmüş ve ikincil analiz niteliğindedir. - Yöntem bölümü abstract içinde sınırlı bilgi sunmakta; randomizasyon, körleme prosedürü ve anketin tam içeriği hakkında ayrıntı eksiktir. - Analiz sadece metin‑tabanlı ifadelerle sınırlı olup, yüz yüze iletişim dinamiklerini tam olarak yansıtmayabilir. - Sonuçların farklı kültürel ve klinik ortamlarda genellenebilirliği henüz kanıtlanmamıştır. ## APBA Evidence Assessment Kaynak, hakemli bir dergide yayımlanmış bir randomize kontrollü denemenin özet verilerine dayanmaktadır. Çalışma tasarımı ve kör anket yöntemi, bulguların içsel geçerliliğini desteklese de, örneklem büyüklüğü, ikincil analiz niteliği ve yöntemsel ayrıntı eksikliği nedeniyle dışsal geçerlilik sınırlıdır. Bu nedenle, bulguların klinik uygulamaya doğrudan aktarılması için daha büyük, önceden tanımlanmış protokollerle yapılacak ileri çalışmalar gereklidir.
Annals of Internal Medicine’da Olorofim ve Yaygın Coccidioidomycosis Üzerine Yayınlanan Makalede Düzeltme
Bir erratum, Olorofim’in kötü kontrol edilen yaygın coccidioidomycosis tedavisi üzerine önceki makaledeki hataları düzeltti; yeni klinik veri eklenmedi.
Hem Babaların Hem Annelerin Beslenmesi Doğum Kusurları Riskini Etkiliyor: Folik Asit ve B12 Üzerinden Bir Değerlendirme
Anneler ve babalar için beslenme durumu, doğum kusurları riskinde kritik bir rol oynar. Folik asit ve B12 vitamini üzerine odaklanan yeni bir uzman görüşü, her iki ebeveynin de yeterli besin alımının önemini vurguluyor.
Prof. Dr. Nurullah Okumuş: Neonatoloji Uzmanı ve Sağlık Bakanlığı Yardımcısı
Prof. Dr. Nurullah Okumuş, neonatoloji alanında 150’den fazla bilimsel yayın ve çeşitli ulusal‑uluslararası ödüllerle tanınan bir akademisyen. Şimdi ise Sağlık Bakanlığı Yardımcısı olarak politika ve tedavi yeniliklerine yön veriyor.
ABK'da EU PDO Zeytinyağları: Kayıt Trendleri, Spesifikasyonlar ve Araştırma Dinamikleri
ABK, 115 PDO zeytinyağının %79'unun 2010 öncesinde kaydedildiğini, mevcut kalite sınırlarının üretim performansını tam yansıtmayabileceğini ve son on yılda İtalya ve İspanya merkezli araştırma artışını ortaya koyan meta‑analizi inceliyor.
TÜSEB'in Altyapı, Ağ ve Siber Güvenlik Birimi Resmi Olarak Açıklandı
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) bünyesinde yeni oluşturulan Altyapı, Ağ ve Siber Güvenlik Birimi, sağlık enstitülerinin dijital altyapısını, ağ güvenliğini ve siber savunma kapasitesini koordine edecek.
Deneysel TOFA Bileşiği Obez Farelerde Kas Dokusunu Korumaya Yardımcı Olarak Yağ Yakımını Artırdı
Science Advances dergisinde yayımlanan ve UC Berkeley araştırmacıları tarafından yürütülen preklinik çalışma, TOFA adlı deneysel bileşiğin gıda alımını değiştirmeden enerji harcamasını artırdığını gösterdi. Bulgular, kas dokusu korunarak yağ yakımı sağlanması konusunda yeni bir metabolik mekanizmaya işaret ediyor.