# APBA Kısa Özet

Bu çalışma, Gibbs' yansıtıcı modeline dayalı bir belgeleme eğitiminin acil servis hemşirelerinin belge kalitesine etkisini değerlendiren, iki hastanede yürütülen küme‑randomize kontrollü bir klinik denemedir (RCT). 2024 yılında İran'ın güneyindeki Fars Eyaleti'nde, iki hastanenin acil servislerinde çalışan toplam 68 hemşire (her bir hastaneden 34) katılmıştır. Müdahale grubuna, dört hafta boyunca haftada bir kez, her oturum 45‑60 dakika süren, toplam dört oturumdan oluşan Gibbs' yansıtıcı modeline dayalı bir belgeleme eğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise hastanenin rutin belgeleme eğitimi sürdürülmüştür. Belgeleme kalitesi, yapı, içerik ve toplam puanları kapsayan doğrulanmış bir kontrol listesiyle ön test ve bir ay sonrası post‑test olarak ölçülmüş, ardından değişim puanları (post‑pre) hesaplanmıştır. Sonuçlar, müdahale grubunda tüm üç ölçekte (yapı, içerik, toplam) istatistiksel olarak anlamlı ve büyük etki büyüklükleri (Cohen's d 1.65‑1.82) gösterirken, kontrol grubunda yalnızca sınırlı ve düşük etki büyüklükleri (d 0.36‑0.69) elde edilmiştir. Ortalama değişim puanları da müdahale grubunda kontrol grubuna göre belirgin şekilde daha yüksek bulunmuştur (örneğin toplam kalite değişim 19.11 ± 10.53 vs 4.27 ± 6.19, r = 0.67). Bu bulgular, Gibbs' yansıtıcı modeline dayalı eğitimin acil servis hemşirelerinin belgeleme kalitesini önemli ölçüde iyileştirdiğini göstermektedir.

# Çalışma neyi araştırdı?

Araştırmanın temel sorusu, Gibbs' yansıtıcı modeline dayalı bir eğitim programının acil servis hemşirelerinin belgeleme kalitesini (yapısal bütünlük, içerik kapsamı ve genel kalite) artırıp artırmadığıdır. Yansıtıcı model, hemşirelerin klinik deneyimlerini sistematik bir şekilde analiz etmelerini, duygusal ve bilişsel tepkilerini değerlendirmelerini ve gelecekteki uygulamalara yönelik eylem planları geliştirmelerini amaçlar. Bu yaklaşımın belge kalitesine yansıyıp yansımadığı, acil servis ortamının yüksek tempolu ve hata riskinin yüksek olduğu bir bağlamda incelenmiştir.

# Yöntem

• Tasarım: Küme‑randomize kontrollü klinik deney (cluster‑RCT). Randomizasyon hastane düzeyinde yapılmış, bir hastane müdahale, diğeri kontrol grubuna atanmıştır.
• Popülasyon ve Örneklem: Çalışmaya iki hastanenin acil servislerinde çalışan 68 hemşire dahil edilmiştir. Katılım için tüm uygun hemşireler davet edilmiş, her hastaneden 34 hemşire katılmıştır.
• Müdahale: Gibbs' yansıtıcı modeline dayalı belgeleme eğitimi, dört hafta boyunca haftada bir kez, her oturum 45‑60 dakika süren dört oturumdan oluşmuştur. Eğitimde modelin altı aşaması (tanımlama, duygular, değerlendirme, analiz, sonuç ve eylem planı) üzerinden örnek vakalar ve uygulamalı alıştırmalar yer almıştır.
• Kontrol: Kontrol grubunda hastanenin rutin belgeleme eğitimi uygulanmış, bu eğitimde standart prosedürler ve mevcut politika belgeleri sunulmuştur.
• Ölçüm Araçları: Belgeleme kalitesi, yapı (format ve eksiksiz doldurma), içerik (klinik bilgiler, tedavi planı, hasta yanıtları) ve toplam kalite puanlarını içeren doğrulanmış bir kontrol listesiyle değerlendirilmiştir. Ölçümler ön test (intervention ve control) ve bir ay sonrası post‑test olarak yapılmıştır.
• İstatistiksel Analiz: Ön‑son farkları (değişim puanları) hesaplanmış, veri dağılımına göre parametrik (t‑test) veya non‑parametrik (Mann‑Whitney U) testler uygulanmıştır. Etki büyüklükleri Cohen's d ile raporlanmış, grup içi ve grup arası farkların istatistiksel anlamlılığı p < 0.05 seviyesinde değerlendirilmiştir.

# Temel bulgular

• Yapı Kalitesi: Müdahale grubunda 12.28 ± 1.54 → 15.47 ± 0.89 (p < 0.001, d = 1.65); kontrol grubunda 9.76 ± 1.12 → 10.27 ± 1.20 (p = 0.020, d = 0.36).
• İçerik Kalitesi: Müdahale 45.06 ± 8.70 → 61.11 ± 3.28 (p < 0.001, d = 1.70); kontrol 34.53 ± 3.89 → 38.29 ± 3.80 (p < 0.001, d = 0.68).
• Toplam Kalite: Müdahale 57.47 ± 9.51 → 76.58 ± 3.61 (p < 0.001, d = 1.82); kontrol 44.29 ± 4.69 → 48.57 ± 4.34 (p < 0.001, d = 0.69).
• Değişim Puanları: Toplam kalite değişim puanı müdahale 19.11 ± 10.53, kontrol 4.27 ± 6.19; yapı değişim 3.19 ± 1.93 vs 0.51 ± 1.41; içerik değişim 16.05 ± 9.45 vs 3.76 ± 5.51. Tüm değişim puanları grup arası anlamlı farklılık göstermiştir (r ≈ 0.63‑0.67).

# Bulgular ne anlama geliyor?

Müdahale grubunda gözlenen büyük etki büyüklükleri (d > 1.5) ve istatistiksel olarak anlamlı artışlar, Gibbs' yansıtıcı modeline dayalı eğitimin hemşirelerin belgeleme süreçlerine derinlemesine bir yansıtma ve yapılandırılmış düşünme kazandırdığını göstermektedir. Bu yansıtma, hemşirelerin belgeyi hazırlarken daha sistematik bir yaklaşım benimsemelerine, eksik bilgileri tamamlamalarına ve klinik kararlarını daha net bir şekilde kaydetmelerine olanak tanımıştır. Kontrol grubundaki düşük etki büyüklükleri, rutin eğitimin yalnızca temel prosedürleri sürdürdüğünü, ancak kaliteyi artırıcı bir düşünsel çerçeve sunmadığını ortaya koyar.

# Klinik önem

Belgeleme kalitesi, hasta güvenliği, bakım sürekliliği ve yasal sorumluluk açısından kritik bir faktördür. Acil servislerde hızlı kararlar ve yoğun iş akışı, belge hatalarına ve eksik kayıtlara yol açabilir. Bu çalışmanın sonuçları, yansıtıcı düşünme temelli bir eğitimle hemşirelerin belge kalitesini artırabileceğini göstererek, eğitim programlarının yeniden yapılandırılması gerektiğine işaret eder. Özellikle acil servis yöneticileri, Gibbs' modelini müfredatlarına entegre ederek, hemşirelerin klinik deneyimlerini sistematik bir şekilde analiz etmelerini ve bu deneyimleri belgeye yansıtmalarını sağlayabilir. Böyle bir yaklaşım, hasta güvenliğini artırırken, kalite denetimlerinde ve akreditasyon süreçlerinde de olumlu bir etki yaratabilir.

# Sınırlılıklar

• Küme Tasarımı: Hastane düzeyinde randomizasyon, bireysel düzeyde varyasyonu tam olarak kontrol edememiştir; grup içi benzerlik varsayımı sınırlı olabilir.
• Başlangıç Farklılıkları: Müdahale ve kontrol grupları arasında ön testte anlamlı farklar bulunmuş, bu nedenle değişim puanları üzerinden analiz yapılmış olsa da, başlangıçtaki dengesizlik sonuçların yorumlanmasını zorlaştırmaktadır.
• Kısa Takip Süresi: Ölçümler sadece bir ay sonrası yapılmıştır; eğitim etkisinin uzun vadeli sürdürülebilirliği ve olası geri dönüşler değerlendirilmemiştir.
• Örneklem ve Coğrafi Sınırlılık: Çalışma yalnızca iki hastanede, toplam 68 hemşireyle sınırlıdır; bulguların farklı ülkelerdeki, farklı acil servis organizasyonlarında ve daha büyük örneklemlerde genellenebilirliği için ek araştırmalara ihtiyaç vardır.
• Yalnızca Belgeleme Kalitesi: Çalışma, belge kalitesine odaklanmış, hasta sonuçları, memnuniyeti veya klinik hatalar gibi diğer önemli sonuçlar ölçülmemiştir.

# APBA Evidence Assessment

Bu çalışma, RCT tasarımına sahip olmasına rağmen, küme‑randomizasyonu ve başlangıçtaki grup farklılıkları nedeniyle metodolojik sınırlamalara sahiptir. Etki büyüklükleri yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı olsa da, örneklem büyüklüğü küçük (n = 68) ve tek bölgeye özgü olduğu için kanıt seviyesi orta düzeyde değerlendirilmelidir (APBA Level II). Sonuçların güvenilirliğini artırmak için çok‑merkezli, daha büyük örneklemli ve uzun vadeli takip içeren çalışmalar önerilir. Ayrıca, belge kalitesinin hasta güvenliği ve klinik sonuçlarla ilişkisini inceleyen ek araştırmalar, bulguların klinik uygulanabilirliğini pekiştirecektir.